موسیقی شادمانی و رقص تالشی


اجراکنندگان موسیقى مراسم شادمانى
 مجریان موسیقى مراسم عروسى در تالش را مى‏توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته‏ى اول نوازندگان حرفه‏اى هستند که براى اجراى موسیقى به مراسم دعوت مى‏شوند و به آنها «آشق» یا «سازَنده» گفته مى‏شود و دسته‏ى دوم زنان ایل و فامیل‏اند که اغلب در مجالس زنانه به همراه نواختن دایره و دمبلى (تشت فلزى) ترانه‏ها را مى‏خوانند. کلمه‏ى «سازَنده» بیشتر در نواحى جنوبى تالش، از ماسال و شاندرمن تا شفت و فومن، رواج دارد و اغلب به‏طور خاص در مورد نوازنده‏ى سورنا به‏کار مى‏رود؛ سورنا در تالش با کلمه‏هاى ساز و زرنا شناخته مى‏شود و سازنده به معنى نوازنده‏ى ساز است. کلمه‏ى آشق که در تالش مرکزى و شمالى رواج دارد احتمالاً شکلى از نامواژه‏ى باستانى «اشوک» باشد. (اشوک و اشو در اوستا به معناى مرد مقدس آمده است مانند اشو زرتشت. رک. محمدرضا درویشى. دایرهالمعارف سازهاى ایران. جلد اول. ص۲۲۷. انتشارات ماهور) این کلمه در تالش به‏طور عام به نوازندگان و خوانندگانى که در مجالس عروسى مى‏خوانند، مى‏نوازند و از این راه کسب درآمد مى‏کنند اطلاق مى‏شود.
کلمه‏ى «موطریب» (مطرب) نیز در گذشته در منطقه کاربرد داشته است که به مرور زمان به دلیل برخى عقاید مذهبى بار معنایى منفى یافته است.

رقص تالشىرقص‏هاى تالشى در مناطق مختلف تالش اشکال گوناگونى دارند. این اشکال بیشتر توسط زنان حفظ شده‏اند و نگارنده با رقصى که خاص مردان باشد برخورد نکرده است به‏طور کلى در تالش مردان کمتر تمایل به رقصیدن دارند.
این رقص‏ها در مراحل مختلف عروسى متفاوتند به‏طور مثال:

۱. «کَترا وشتن» رقص با نوعى قاشق چوبى‏ست؛ زمانى که عروس را سوار بر اسب به منزل داماد مى‏آورند، قبل از اینکه پیاده شود، یک نفر با دو کترا درحالى که کتراها را به هم مى‏زند مى‏رقصد تا کتراهاى چوبى شکسته شود و آن را بالاى سر عروس پرت مى‏کند.
۲. »خنه دوش» (حینا وشتن) رقص با حنا را در شب حنابندان با ظرف حاوى حنا انجام مى‏دهند.
۳. مجمَه دوش: رقص با مجمه (سینى بزرگ حاوى میوه، سبزه، شیرینى، پارچه و غیره) را با گذاشتن مجمَه بر سر و در هنگام آوردن عروس به منزل داماد و در مراحل مختلف عروسى انجام مى‏دهند.
۴. چرا وشتَن: این رقص بیشتر در تالش جنوبى رواج دارد و با گذاشتن چراغ روشن (چراغ نفتى) بر سر مى‏رقصند. حفظ تعادل در این رقص و در مجمه وشتَن، رقص با مجمه، بسیار هنرمندانه و جالب است.
۵ . رقص جمعى: رقص‏هاى تالشى به صورت تکى و دو به دو انجام مى‏شوند. البته تعداد رقص‏کنندگان زیاد است، ولى نگارنده با رقص گروهى همانند رقص‏هاى کردى در تالش جنوبى و مرکزى برخورد نکرده است؛ تنها در تالش شمالى (آستارا و لنکران) نوعى رقص گروهى را در روستاى سپاردى لنکران دیده است که پنج زن همراه نواختن دایره و خواندن دسته‏ جمعى مى‏ رقصند.

تاریخ انتشار: [۲۱/۱۰/۱۳۸۶]
خواننده: استاد قسمت‌خانی
دایره (دیاره): استاد محمد قاسمی
تمبوره و همخوان:آرمین فریدی هفت‌خوانی
همخوانی و خله: هومن فریدی هفت‌خوانی
منبع: موسسه فرهنگی هنری ماهور

لینک دانلود ها :

   هیار هیار-کیله لی جان – بندون بندون

   یار برن برن

   مبارک با – آمان آمان

   تالشی – بهار بهاره

   تالشی – سیا ریحون

Top